فود گرید چیست؟ کدام فیلم بستهبندی برای تماس با غذا مجاز است
فود گرید یعنی فیلم برای تماس مستقیم با غذا مجاز است و مهاجرت موادش در حد استاندارد. کدام فیلم‌ها، علامت آن، مواد بازیافتی و سه مدرکی که از تأمین‌کننده بخواهید.
نویسنده: علیرضا احمدی، کارشناس خط تولید
فود گرید (مناسب تماس با غذا) یعنی جنس فیلم و افزودنی‌های آن برای تماس مستقیم با ماده‌ی غذایی مجاز شناخته شده و مقدار موادی که از فیلم به غذا منتقل میشود در حد مجاز استاندارد است. این صفت با آزمون و مدرک ثابت میشود، نه با یک کلمه روی سایت؛ خریدار باید گرید مواد اولیه و گزارش آزمون را بخواهد.
فود گرید یعنی فیلم بستهبندی و افزودنی‌هایش برای تماس مستقیم با غذا مجاز شناخته شده‌اند و مقدار موادی که از فیلم به غذا منتقل میشود از حد قانونی بیشتر نیست. این حد را قانون تعیین می‌کند، نه فروشنده: در اتحادیه‌ی اروپا، مقررات ۱۰/۲۰۱۱ سقف «مهاجرت کلی» را ۱۰ میلی‌گرم به ازای هر دسی‌متر مربع سطح تماس می‌گذارد و برای هر ماده‌ی پلاستیکی اظهارنامهی کتبی انطباق می‌خواهد. علامت لیوان و چنگال را خود تولیدکننده روی بسته می‌گذارد و مهر آزمایشگاه نیست، و پلاستیک بازیافتی فقط وقتی برای تماس با غذا مجاز است که با فناوری بازیافت تأییدشده تولید شده باشد. پس خریدار سه مدرک لازم دارد: برگهی مشخصات گرید گرانول، گزارش آزمون مهاجرت خود فیلم با نام آزمایشگاه و تاریخ، و تأیید کتبی این‌که مواد بازیافتی مصرف نشده است. این راهنما فقط درباره‌ی فیلم و کیسه‌ی پلاستیکی است؛ سیلیکون، گریس و ظروف فود گرید قاعده‌های خودشان را دارند.
«فود گرید» ترجمه‌ی food grade است و در بازار بستهبندی ایران روی هر چیزی از سطل و بشکه تا نایلون و سلفون نوشته میشود. سؤال اصلی خریدار هم همین است: از کجا بدانم فیلمی که می‌خرم واقعاً برای تماس با غذا مجاز است؟
فود گرید یعنی چه و چه کسی آن را تأیید می‌کند؟
فود گرید یعنی ماده برای تماس با غذا مجاز است، و این مجاز بودن را قانون تعریف می‌کند، نه فروشنده. در اتحادیه‌ی اروپا، مقررات ۱۰/۲۰۱۱ که مخصوص مواد پلاستیکی در تماس با غذاست، در ماده‌ی ۱۲ سقف «مهاجرت کلی» را ۱۰ میلی‌گرم ماده به ازای هر دسی‌متر مربع سطح تماس می‌گذارد، و در ماده‌ی ۱۵ می‌خواهد که برای هر ماده‌ی پلاستیکی یک اظهارنامهی کتبی انطباق وجود داشته باشد. یعنی دو چیز فود گرید بودن را می‌سازد: فهرست مجاز مواد اولیه و افزودنیها، و آزمونی که نشان دهد از فیلم کمتر از حد مجاز به غذا منتقل میشود.
در ایران هم سازمان ملی استاندارد برای مواد در تماس با غذا استاندارد دارد و سازمان غذا و دارو بر بستهبندی محصولات غذایی نظارت می‌کند. شماره‌ی استاندارد مربوط به هر فیلم را از تأمین‌کننده یا خود سازمان بپرسید؛ ما اینجا شماره‌ای را که خودمان تأیید نکرده‌ایم نمی‌نویسیم.
علامت فود گرید روی بستهبندی چیست؟
علامتی که در بازار به آن علامت فود گرید می‌گویند، یک لیوان و یک چنگال است. این علامت در مقررات ۱۹۳۵/۲۰۰۴ اتحادیه‌ی اروپا تعریف شده و ماده‌ی ۱۵ آن می‌گوید ماده‌ای که برای تماس با غذا عرضه میشود باید عبارت «for food contact»، یا کاربرد مشخصش، یا همین نماد را همراه داشته باشد. نکته این است که این علامت را خود تولیدکننده می‌گذارد؛ مهر یک آزمایشگاه مستقل نیست. پس علامت نشان می‌دهد تولیدکننده ادعای تماس با غذا دارد، و مدرک پشت آن ادعا را باید جداگانه خواست.
کدام فیلم‌های بستهبندی برای تماس با غذا استفاده می‌شوند؟
بیشتر فیلم‌های پلی‌اتیلن و پلیپروپیلن در بستهبندی غذا به کار می‌روند، اما جنس به‌تنهایی کافی نیست: گرید مواد اولیه، افزودنیها و رنگ هم باید برای تماس با غذا مجاز باشند. جدول زیر فیلم‌های رایج را با کاربرد غذایی‌شان کنار هم می‌گذارد؛ عدد داخل کد بازیافت همان عددی است که داخل مثلث روی بستهبندی چاپ میشود.
| فیلم | پلیمر | کد بازیافت | کاربرد غذایی رایج | به چه حساس است |
|---|---|---|---|---|
| نایلون، کیسه فریزر | پلی‌اتیلن سبک (LDPE، LLDPE) | ۴ | کیسه‌ی نان و میوه، کیسه فریزر | حرارت بالا |
| نایلکس و کیسه‌ی سفت | پلی‌اتیلن سنگین (HDPE) | ۲ | کیسه‌ی خرید و حمل میوه و سبزی | چربی داغ و حرارت |
| سلفون OPP | پلیپروپیلن جهت‌دار | ۵ | خشکبار، شیرینی، بیسکویت | چاپ و چسب باید جداگانه تأیید شوند |
| سلفون CPP | پلیپروپیلن کست | ۵ | نان و کیک، بستهبندی روی خط خودکار | همان |
| شیرینگ PVC، استرچ غذا | پلی‌وینیل کلرید | ۳ | بستهبندی بیرونی، پوشاندن ظرف غذا | نرم‌کننده‌ی آن ممکن است به غذای چرب منتقل شود؛ برای تماس مستقیم مدرک بخواهید |
برای فرق جنس‌ها و اسم‌های بازاری‌شان، واژه‌نامه‌ی فیلم بستهبندی و فرق OPP و CPP را ببینید.
مواد بازیافتی و درجه ۲ برای تماس با غذا مجازند؟
به‌طور پیش‌فرض نه. پلاستیک بازیافتی ممکن است آلودگی مصرف قبلی‌اش را با خود بیاورد، و به همین دلیل مقررات ۲۰۲۲/۱۶۱۶ اتحادیه‌ی اروپا پلاستیک بازیافتیِ تماس با غذا را فقط وقتی مجاز می‌داند که با یک فناوری بازیافت فهرست‌شده یا تأییدشده تولید شده باشد. در بازار ایران «درجه یک» معمولاً یعنی مواد اولیهی پتروشیمی و «درجه ۲» یعنی مواد بازیافتی یا پرکننده‌دار. برای هر کیسه یا فیلمی که مستقیم با غذا تماس دارد، درجه یک را بخواهید و بپرسید دقیقاً چه گرانولی مصرف شده است.
از تأمین‌کننده چه مدرکی بخواهیم؟
- 1نام و گرید گرانول مصرفی، و برگهی مشخصات (دیتاشیت) همان گرید از تولیدکنندهی مواد اولیه، که در آن مناسب بودن برای تماس با غذا ذکر شده باشد.
- 2گزارش آزمون مهاجرت یا گواهی تماس با غذا برای خود فیلم، با نام آزمایشگاه و تاریخ؛ مدرکی که به محصول دیگری مربوط است، برای فیلم شما سند نیست.
- 3تأیید کتبی این‌که مواد بازیافتی مصرف نشده، و اگر فیلم چاپ دارد، این‌که جوهر و چسب برای بستهبندی غذا مناسب‌اند.
اگر محصول شما مشمول نظارت سازمان غذا و دارو است، این مدارک را پیش از تولید بخواهید، نه بعد از آن: جنس و گرید مواد اولیه پیش از شروع تولید انتخاب میشود و بعد از آن قابل تغییر نیست.
سلفون نوید درباره‌ی تماس با غذا چه می‌گوید و چه نمی‌گوید؟
آنچه منتشر کرده‌ایم: استرچ محافظ غذا و کیسه فریزر از مواد مناسب تماس با غذا تولید می‌شوند؛ سلفون CPP برای بستهبندی مواد غذایی استفاده میشود؛ و کیسه نایلون از گرانول LDPE 2420 تولید میشود. برای هر سفارشی که تماس مستقیم با غذا دارد، کاربرد را هنگام سفارش بگویید تا مواد مناسب همان کاربرد انتخاب شود.
آنچه منتشر نکرده‌ایم: گواهی یا گزارش آزمون تماس با غذا روی این سایت نیست. اگر برای پرونده‌ی محصولتان مدرک لازم دارید، همان را در درخواست قیمت بنویسید تا درباره‌ی مدرک موجود برای همان فیلم جواب بگیرید.
محصول غذایی، نوع فیلم و مدرکی که لازم دارید را بفرستید.
درخواست قیمتنایلون فریزر فود گرید است؟
کیسه فریزر سلفون نوید از مواد اولیهی مناسب تماس با غذا تولید میشود. اگر برای محصولتان مدرک تماس با غذا لازم دارید، هنگام سفارش بخواهید؛ فود گرید بودن با گزارش آزمون ثابت میشود، نه با اسم محصول.
فود گرید و بهداشتی یکی است؟
نه. «بهداشتی» یک صفت کلی بازاری است و تعریف قانونی ندارد. فود گرید یعنی ماده برای تماس با غذا مجاز است و مهاجرت موادش در حد استاندارد است، که با آزمون مشخص میشود.
پلاستیک بازیافتی فود گرید میشود؟
فقط اگر با فرایند بازیافتی تولید شده باشد که برای تماس با غذا تأیید شده است؛ اتحادیه‌ی اروپا این را در مقررات ۲۰۲۲/۱۶۱۶ تعیین کرده است. مواد درجه ۲ بازار را برای تماس مستقیم با غذا مناسب فرض نکنید.
سلفون OPP برای خشکبار و شیرینی مجاز است؟
پلیپروپیلن در بستهبندی خشکبار و شیرینی رایج است، اما مجاز بودن به گرید مواد اولیه، افزودنیها و چاپ همان فیلم بستگی دارد. برای سفارش غذایی، کاربرد را بگویید و مدرک همان فیلم را بخواهید.
مدرک فود گرید چه شکلی است؟
دو سند رایج: برگهی مشخصات گرید مواد اولیه از پتروشیمی یا تولیدکنندهی گرانول، و گزارش آزمون مهاجرت خود فیلم از یک آزمایشگاه با تاریخ. در اروپا تولیدکننده باید اظهارنامهی کتبی انطباق هم بدهد.
