فرهنگ واژه‌های فیلم بستهبندی: هر اسم بازار، کدام جنس است؟
سلفون، ترس، نایلکس، شیرینگ و استرچ در بازار ایران به چه جنسی گفته میشود؟ جدول کامل نام بازار، پلیمر واقعی و کاربرد هرکدام، برای اینکه سفارش درست ثبت شود.
نویسنده: علیرضا احمدی، کارشناس خط تولید
در بازار بستهبندی ایران نام‌ها با جنس‌ها یکی نیستند: «سلفون» معمولاً فیلم OPP است نه سلولز، «ترس» کیسه شفاف OPP است، «نایلکس» کیسه دسته‌رکابی از HDPE، «نایلون» هر فیلم پلی‌اتیلنی، و «شیرینگ» فیلمی که با حرارت جمع میشود. این راهنما هر نام رایج را به پلیمر و کاربردش وصل میکند.
بیشتر سفارش‌های اشتباه در این صنعت از یک جای ساده شروع میشود: خریدار و فروشنده یک کلمه را می‌گویند و دو چیز از آن می‌فهمند. کسی «سلفون» می‌خواهد و منظورش روکش براق جلد است، کسی دیگر همین را می‌گوید و منظورش رول فیلم بستهبندی است. این صفحه واژه‌های رایج بازار ایران را کنار جنس واقعی‌شان می‌گذارد تا وقتی سفارش می‌دهید معلوم باشد چه می‌خرید.
نام‌های این بازار از چند مسیر آمده‌اند. «سلفون» در اصل نام فیلم سلولزی است و این فیلم هنوز توسط تولیدکنندگانی مثل فوتامورا تولید میشود. در بازار بستهبندی ایران همین نام برای فیلم پلی‌پروپیلن هم به کار می‌رود. «نایلکس» و «ترسبافون» هم نام‌های رایج بازارند؛ برای سفارش، نام جنس و مشخصات فیلم را کنار این اسم‌ها بخواهید.
بعضی هم نام یک رفتار فیزیکی‌اند نه یک جنس: «شیرینگ» یعنی فیلمی که با حرارت جمع میشود و این خاصیت را هم PVC دارد هم پلیاتیلن. برای همین پرسیدن «چه جنسی؟» به‌تنهایی جواب نمی‌دهد؛ باید پرسید این کالا قرار است چه کاری بکند.
جنس واقعی و کاربرد هر اسم بازار چیست؟
| نام رایج در بازار | جنس واقعی | برای چه کاری |
|---|---|---|
| سلفون بستهبندی | OPP (پلی‌پروپیلن کشیده‌شده) | پوشاندن محصولی که باید دیده شود |
| سلفون CPP | CPP (پلی‌پروپیلن ریختگی) | نرم‌تر از OPP، دوخت راحت‌تر |
| ترس / کیسه ترس | OPP، به شکل کیسه | کیسه شفاف ویترینی |
| ترسبافون | همان ترس، نام دیگر | همان کاربرد |
| ترس چسب‌دار | OPP با نوار چسب روی درِ کیسه | بسته‌شدن بدون دستگاه |
| نایلون | پلیاتیلن (PE) | کیسه و رول مقاوم، کدرتر |
| نایلکس | HDPE | کیسه خرید دسته‌رکابی فروشگاه |
| نایلون شیرینگ | پلیاتیلن حرارتی | جمع‌کردن دور بسته‌های چندتایی |
| شیرینگ حرارتی | PVC | جمع‌شدن در دمای پایین‌تر، شفاف و براق |
| استرچ پالت | LLDPE کشسان | پیچیدن دور پالت، بدون حرارت |
| استرچ غذایی نوید | PVC، طبق مشخصات منتشرشده‌ی محصول | پوشاندن ظرف غذا، با بررسی الزامات تماس با غذا |
| نایلون حبابدار | PE با حباب هوا | ضربه‌گیر حمل‌ونقل |
| کیسه اتوکلاو | فیلم مقاوم به فرایند اتوکلاو طبق مشخصات محصول | جمع‌آوری پسماند برای فرایند اتوکلاو |
سه ردیف این جدول فهرست تولیدکننده‌ی جداگانه دارند، با مشخصاتی که هر کارخانه روی سایت خودش منتشر کرده: کارخانه‌های تولید سلفون بستهبندی، کارخانه‌های تولید نایلکس رکابی و کارخانه‌های تولید نایلون شیرینگ. سلفون بستهبندی جلوه‌ی نقره‌ای هم دارد: همان OPP که لایه‌ای بسیار نازک از فلز رویش نشانده شده و محتوا را نشان نمی‌دهد، و بازار به آن سلفون متالایز می‌گوید.
«سلفون» دقیقاً یعنی چه؟
این کلمه بیش از همه دردسر می‌سازد، چون در فارسی سه معنی جدا پیدا کرده و هر سه هم رایج‌اند. اول، فیلم بستهبندی؛ این همان چیزی است که یک کارخانه‌ی فیلم تولید میکند و در عمل پلی‌پروپیلن است، نه سلولز. دوم، روکش براقی که روی جلد کتاب و کارت ویزیت کشیده میشود؛ کار چاپخانه است نه کارخانه‌ی فیلم. سوم، کاغذ شفاف رنگی گل‌فروشی‌ها؛ هرچند رولی که گل‌فروش‌ها برای دسته‌گل و باکس می‌خرند در عمل همان فیلم OPP است و مشخصاتش در سلفون گل‌فروشی آمده است. اگر پای تلفن بگویید «سلفون می‌خواهم»، اولین سؤال هر فروشنده‌ی باتجربه این است که برای چه محصولی؛ همین یک سؤال هر سه معنی را از هم جدا میکند.
شیرینگ و استرچ چه فرقی دارند؟
هر دو دور بسته پیچیده می‌شوند و اسمشان کنار هم می‌آید، اما دو کار متفاوت می‌کنند و با دو مکانیزم. شیرینگ فیلمی است که با حرارت جمع میشود: فیلم را دور کالا می‌گذارید، از تونل حرارتی رد می‌کنید و فیلم می‌چسبد به شکل کالا. استرچ اصلاً حرارت نمی‌بیند؛ کشیده میشود و با کشسانی خودش بار را نگه می‌دارد. پس اگر می‌خواهید چند بطری را یک بسته کنید شیرینگ، و اگر می‌خواهید یک پالت بار در حمل جابه‌جا نشود استرچ.
| شیرینگ | استرچ | |
|---|---|---|
| مکانیزم | جمع‌شدن با حرارت | کشسانی، بدون حرارت |
| دستگاه | تونل حرارتی؛ برای برخی کارهای کوچک PVC، ابزار هوای گرم مناسب | دستی یا استرچ‌پیچ |
| کاربرد رایج | بستهی چندتایی، ویترین | پالت، بار سنگین |
| ظاهر نهایی | چسبیده به شکل کالا | لایه‌لایه دور بار |
نایلون و پلاستیک یکی هستند؟
یکی نیستند. پلاستیک نام خانواده است و «نایلون» در بازار ایران نام یکی از اعضای آن است: فیلم و کیسهی پلی‌اتیلنی. هر نایلونی پلاستیک است، اما سلفون (پلی‌پروپیلن) و شیرینگ PVC هم پلاستیک‌اند و نایلون نیستند. نایلونی که در نساجی می‌شناسند پلی‌آمید است و با نایلون بازار بستهبندی فقط هم‌نام است.
نایلون و نایلکس یکی هستند؟
«نایلون» در بازار ایران به هر کیسه یا رول پلی‌اتیلنی گفته میشود، در حالی که «نایلکس» یک چیز مشخص است: کیسهی خرید دسته‌رکابی فروشگاه‌ها، که از HDPE تولید میشود. HDPE سفت‌تر و کم‌کشش‌تر است و همان صدای خشخش مخصوص کیسهی فروشگاهی را دارد. اگر نایلکس سفارش می‌دهید و منظورتان کیسهی ضخیم و نرم است، احتمالاً چیزی که می‌خواهید نایلون LDPE است نه نایلکس.
کد شناسایی رزین روی فیلم (۲، ۳، ۴، ۵) یعنی چه؟
عدد داخل مثلث بازیافت جنس پلاستیک را نشان میدهد: ۲ پلیاتیلن سنگین (HDPE) است، جنس نایلکس؛ ۴ پلیاتیلن سبک (LDPE)، جنس نایلون و نایلون شیرینگ؛ و ۵ پلی‌پروپیلن (PP)، جنس سلفون OPP و CPP. این عدد فقط نام پلیمر است و نشان نمی‌دهد آن فیلم در شهر شما بازیافت میشود یا نه.
| عدد داخل مثلث | پلیمر | نام در بازار |
|---|---|---|
| ۲ | HDPE (پلیاتیلن سنگین) | نایلکس |
| ۳ | PVC | شیرینگ حرارتی و استرچ غذایی نوید |
| ۴ | LDPE و LLDPE (پلیاتیلن سبک) | نایلون، کیسه فریزر، نایلون شیرینگ، استرچ پالت |
| ۵ | PP (پلی‌پروپیلن) | سلفون OPP و CPP، کیسه ترس |
این مثلث در اصل کد شناسایی رزین است و با وجود شباهتش به علامت بازیافت، بازیافت‌پذیر بودن کالا را نشان نمی‌دهد. شیرینگ حرارتی و استرچ غذایی نوید از PVC هستند و کد ۳ دارند، اما کاربردشان متفاوت است؛ نام PVC به‌تنهایی مناسب بودن یک فیلم برای تماس با غذا را ثابت نمی‌کند. عدد ۲ را هم با «درجه ۲» بازار یکی نگیرید: اولی جنس HDPE است و دومی در بازار ایران معمولاً یعنی مواد بازیافتی یا پرکننده‌دار؛ اثر این فرق بر بستهبندی غذا در فود گرید چیست آمده است.
کدام را برای کالای من باید سفارش داد؟
به‌جای انتخاب از روی اسم، از روی این چهار سؤال جلو بروید. جواب این چهار تا، جنس را تقریباً همیشه تعیین میکند:
- 1کالا باید دیده شود یا نه؟ اگر بله، سراغ OPP بروید؛ اگر نه، پلیاتیلن ارزان‌تر و مقاومتر است.
- 2بسته باید چند بطری یا قوطی را یک بستهی جمع‌شده با حرارت کند؟ شیرینگ را با دستگاه و شکل بسته تطبیق دهید.
- 3بار روی پالت جابه‌جا میشود؟ استرچ برای مهار بار بدون حرارت به کار می‌رود.
- 4روی بسته چاپ لازم دارید؟ نوع فیلم را از ابتدا مشخص کنید و شرایط چاپ را ببینید. نوید روی استرچ غذایی، استرچ پالت و نایلون حبابدار چاپ انجام نمی‌دهد.
چرا این صفحه عدد میکرون و حداقل سفارش نمی‌دهد؟
در این راهنما هیچ عدد میکرون، حداقل سفارش یا زمان تحویلی نوشته نشده و این تصمیم است نه فراموشی. ضخامت درست به وزن کالا، شکل بسته، روش دوخت و شرایط حمل بستگی دارد و عددی که برای یک کالا درست است برای کالای دیگر یا پاره میشود یا پول اضافه است. اگر مشخصات کالا و تیراژتان را بگویید، عدد را می‌گوییم؛ نوشتن یک عدد کلی در یک صفحه‌ی راهنما فقط باعث سفارش اشتباه میشود.
مشخصات کالا و تیراژتان را بفرستید تا جنس و ضخامت درست را بگوییم.
استعلام قیمتسلفون و نایلون چه فرقی دارند؟
سلفون (OPP) شفاف و براق است و برای دیدهشدن کالا استفاده میشود؛ نایلون (پلیاتیلن) کدرتر اما کشسانتر و مقاومتر در برابر پارگی است. برای ویترین سلفون، برای تحمل بار نایلون.
ترس و ترسبافون فرق دارند؟
نه، هر دو یک چیزند: کیسهی شفاف OPP. «ترسبافون» نام دیگری است که در بخشی از بازار به همان محصول گفته میشود و جنس یا کاربرد متفاوتی ندارد.
نایلکس از چه جنسی است؟
از HDPE. همین جنس است که به نایلکس سفتی و صدای خشخش مخصوص کیسهی فروشگاهی را میدهد و آن را از کیسهی نایلونی نرم LDPE جدا میکند.
برای بستهبندی چند بطری با هم، شیرینگ بگیرم یا استرچ؟
برای بستهی چندتایی بطری که فیلم با حرارت دور آن جمع میشود، شیرینگ انتخاب معمول است. استرچ هم میتواند چند قلم را با پیچیدن مهار کند، اما نتیجهی آن بستهی شیرینگشده نیست و برای مهار بار و پالت کاربرد بیشتری دارد.
چطور بفهمم چه ضخامتی لازم دارم؟
با وزن کالا، شکل بسته و شرایط حمل. عدد ثابتی وجود ندارد که برای همه‌ی کالاها درست باشد؛ مشخصات کالا و تیراژ را بفرستید تا عدد دقیق گفته شود.
